Otrzymaj bezpłatne skanowanie i sprawdź, czy twój komputer jest zainfekowany.
USUŃ TO TERAZAby korzystać z w pełni funkcjonalnego produktu, musisz kupić licencję na Combo Cleaner. Dostępny jest 7-dniowy bezpłatny okres próbny. Combo Cleaner jest własnością i jest zarządzane przez RCS LT, spółkę macierzystą PCRisk.
Poradnik usuwania wirusa GravityRAT
Czym jest GravityRAT?
GravityRAT to złośliwe oprogramowanie, które jest sklasyfikowane jako oprogramowanie szpiegowskie: umożliwia cyberprzestępcom kradzież określonych danych z zainfekowanych urządzeń. Wiadomo, że cyberprzestępcy stojący za tym malware atakują użytkowników systemów Windows, macOS i Android. Jeśli istnieje powód, aby sądzić, że GravityRAT jest zainstalowany na komputerze lub telefonie komórkowym, należy go jak najszybciej usunąć.

Badania pokazują, że GravityRAT jest zdolne do kradzieży danych urządzeń, adresów e-mail, dzienników połączeń i tekstów oraz list kontaktów do serwera dowodzenia i kontroli kontrolowanego przez cyberprzestępców. Ponadto jest w stanie wyszukiwać pliki z następującymi rozszerzeniami i wysyłać je również do serwera zarządzania i kontroli: .jpg, .jpeg, .log, .png, .txt, .pdf, .xml, .doc, .xls,. .xlsx, .ppt, .pptx, .docx i .opus. Wyszukuje takie pliki zarówno w pamięci urządzenia, jak i podłączonych urządzeniach. Wiadomo, że GravityRAT jest dystrybuowane za pośrednictwem różnych aplikacji, w tym WeShare, TrustX, Click2Chat and Bollywood, Sharify, MelodyMate, GoZap, StrongBox, TeraSpace, OrangeVault, CvStyler, SavitaBhabi, Travel Mate Pro. Cyberprzestępcy próbują nakłonić użytkowników do zainstalowania tych aplikacji, wysyłając im linki do pobrania. Warto wspomnieć, że używają oni również podpisów cyfrowych w przypadku niektórych z wyżej wymienionych aplikacji, aby wyglądały na bardziej godne zaufania i uzasadnione. Jeśli jedna z tych aplikacji jest zainstalowana w systemie operacyjnym, jest bardzo prawdopodobne, że urządzenie jest również zainfekowane przez GravityRAT.
| Nazwa | Spyware GravityRAT |
| Typ zagrożenia | Trojan, spyware. |
| Nazwy wykrycia | Avast (Win32:Malware-gen), BitDefender (Trojan.Agent.CYLU), ESET-NOD32 (wariant MSIL/Spy.Agent.BNI), Kaspersky (HEUR:Trojan.Win32.Agent.gen), Pełna lista (VirusTotal) |
| Nazwy wykrycia (wesja Mac) | Avira (bez chmury) (OSX/SpyAgent.GravityRat.Q), F-Secure (Malware.OSX/SpyAgent.GravityRat.Q), Kaspersky (HEUR:Trojan-Spy.OSX.GravityRAT.gen), Fortinet (W32/OSX.GRAVITYRAT!tr), Pełna lista (VirusTotal) |
| Nazwa(y) złośliwego procesu | LSASS (jego nazwa może się różnić) |
| Objawy | Trojany są zaprojektowane, aby podstępnie infiltrować komputer ofiary i pozostać cichymi, w wyniku czego na zainfekowanej maszynie nie ma jasno widocznych objawów. |
| Metody dystrybucji | Złośliwe aplikacje, zainfekowane załączniki e-mail, złośliwe ogłoszenia internetowe, inżynieria społeczna, narzędzia "łamania" oprogramowania. |
| Zniszczenie | Skradzione hasła, informacje bankowe, porwane osobiste konta, kradzież tożsamości. |
| Usuwanie malware (Windows) |
Aby usunąć możliwe infekcje malware, przeskanuj komputer profesjonalnym oprogramowaniem antywirusowym. Nasi analitycy bezpieczeństwa zalecają korzystanie z Combo Cleaner. Pobierz Combo CleanerBezpłatny skaner sprawdza, czy twój komputer jest zainfekowany. Aby korzystać z w pełni funkcjonalnego produktu, musisz kupić licencję na Combo Cleaner. Dostępny jest 7-dniowy bezpłatny okres próbny. Combo Cleaner jest własnością i jest zarządzane przez RCS LT, spółkę macierzystą PCRisk. |
Więcej przykładów złośliwych programów, których celem jest kradzież danych, które mogą zostać wykorzystane do generowania przychodów w taki czy inny sposób, to Covid, Zenon i MoistStealer. W większości przypadków cyberprzestępcy stojący za tego rodzaju malware próbują ukraść dane karty kredytowej, dane logowania (nazwy użytkownika, adresy e-mail, hasła) i inne poufne informacje, które mogą zostać wykorzystane do kradzieży tożsamości, kont, dokonywania oszukańczych zakupów, transakcji i/lub w innych złośliwych celach.
Jak GravityRAT zinfiltrował mój komputer?
Jak wspomniano w drugim akapicie, GravityRAT jest rozpowszechniany za pośrednictwem aplikacji, które są promowane za pośrednictwem linków do witryn, które cyberprzestępcy wysyłają do użytkowników (np. za pośrednictwem poczty e-mail, wiadomości tekstowych, aplikacji do przesyłania wiadomości itp.). Jest bardzo prawdopodobne, że przynajmniej niektóre z tych aplikacji są dostępne do pobrania na podejrzanych witrynach, różnych sieciach peer-to-peer, witrynach hostujących bezpłatne pliki. Warto wspomnieć, że istnieją również inne sposoby dystrybucji złośliwego oprogramowania. Zwykle cyberprzestępcy próbują to osiągnąć za pomocą fałszywych narzędzi do aktualizacji oprogramowania, nieoficjalnych narzędzi do aktywacji oprogramowania i trojanów. W pierwszym przypadku systemy zostają zainfekowane podczas rzekomej aktualizacji czy naprawiania fałszywego oprogramowania. W takim przypadku narzędzia aktualizacyjne innych firm instalują malware. Mogą również infekować systemy, wykorzystując błędy, wady niektórych nieaktualnych programów. Narzędzia do łamania oprogramowania to nielegalne programy, które mają pomóc użytkownikom bezpłatnie aktywować licencjonowane oprogramowanie. Niemniej jednak, zamiast je aktywować, często instalują złośliwe oprogramowanie. Trojany to złośliwe programy, które po zainstalowaniu mogą instalować dodatkowe złośliwe oprogramowanie. Innymi słowy, istnieją pewne trojany, które mogą powodować infekcje łańcuchowe.
Jak uniknąć instalacji malware?
Każde oprogramowanie (i pliki) należy pobierać z oficjalnych i wiarygodnych witryn. Nie należy korzystać do tego celu z sieci peer-to-peer (takich jak eMule, klienci torrent), nieoficjalnych stron, zewnętrznych programów do pobierania, witryn z bezpłatnym hostingiem plików, stron z bezpłatnym oprogramowaniem do pobrania itp. To samo dotyczy instalatorów innych firm. Pliki załączone do nieistotnych e-maili otrzymanych z nieznanych, podejrzanych adresów również nie powinny być otwierane. Często takie wiadomości wyglądają na legalne, oficjalne i ważne, ale służą do rozsyłania malware. Dlatego linki do stron internetowych i załączniki w e-mailach należy otwierać tylko wtedy, gdy nie ma powodu, aby sądzić, że nie jest to bezpieczne. Ponadto wszystkie zainstalowane programy muszą zostać zaktualizowane (lub aktywowane, jeśli to konieczne) za pomocą narzędzi i/lub funkcji, które są zapewniane przez oficjalnych twórców oprogramowania, a nie przez jakąś stronę trzecią. Nieoficjalne narzędzia mogą być przeznaczone do infekowania komputerów malware, a używanie ich do aktywacji licencjonowanego oprogramowania jest nielegalne. Dodatkowo komputer powinien być regularnie skanowany renomowanym oprogramowaniem antywirusowym lub antyspyware, które powinno być zawsze aktualne. Jeśli uważasz, że twój komputer jest już zainfekowany, zalecamy wykonanie skanowania za pomocą Combo Cleaner Antivirus dla Windows, aby automatycznie usunąć obecne malware.
Złośliwy proces GravityRAT uruchomiony w Menedżerze Zadań jako "LSASS" (nazwa procesu może się różnić):

Aktualizacja 5. listopada 2020 - Badania pokazują, że istnieją nowe wersje GravityRAT skierowane do użytkowników macOS. Te wersje zbierają informacje o komputerze (takie jak nazwę produktu, identyfikator tablicy, model), pobierają ładunek (inne malware) z określonego serwera i dodają zaplanowane zadanie. Więcej szczegółów można znaleźć w artykule Patricka Wardle opublikowanym na blogu Objective-See.
Jak ręcznie usunąć malware?
Większość infekcji trojanami możesz usunąć, przeprowadzając pełne skanowanie systemu za pomocą Combo Cleaner. Opisana poniżej pełna procedura ręczna przyda ci się, gdy automatyczne usuwanie się nie powiodło, gdy chcesz sprawdzić, czy skanowanie wykryło wszystko, lub gdy zagrożenie ma wiele punktów persystencji.
Odłącz komputer od sieci
Odłącz kabel Ethernet i wyłącz Wi-Fi. Jeśli korzystasz z laptopa, najszybciej zadziała klawisz trybu samolotowego.
Wiele trojanów wykrada dane - hasła zapisane w przeglądarce, sesje bankowe, zrzuty ekranu - i przyjmuje zdalne polecenia. Odcięcie sieci natychmiast zatrzymuje jedno i drugie. Nie podłączaj komputera do sieci aż do fazy 4.
Uruchom komputer w trybie awaryjnym z obsługą sieci
Tryb awaryjny wczytuje minimalny zestaw sterowników i uniemożliwia automatyczne uruchomienie się większości malware. Wariant „z obsługą sieci” pozwala pobrać narzędzia - Wi-Fi włącz ponownie dopiero po uruchomieniu systemu w tym trybie.
Otwórz . Kliknij Uruchom ponownie teraz obok opcji Uruchamianie zaawansowane.
Komputer uruchomi się ponownie w menu „Wybierz opcję”. Kliknij . Po drugim ponownym uruchomieniu naciśnij 5 lub F5.
Kliknij logo Windows, przytrzymaj Shift, kliknij ikonę zasilania i wybierz Uruchom ponownie. Na ekranie Wybierz opcję kliknij . Naciśnij F5.
Windows 8
Przejdź do ekranu startowego, wpisz zaawansowane, wybierz Ustawienia → Zaawansowane opcje uruchamiania → Uruchom ponownie teraz → Rozwiązywanie problemów → Opcje zaawansowane → Ustawienia uruchamiania → Uruchom ponownie → F5.
Uwaga: wsparcie dla Windows 8 zakończyło się w styczniu 2023 roku - korzystając z tego systemu, narażasz się na znacznie większe ryzyko ponownej infekcji.
Windows 7
Kliknij Start → Zamknij → Uruchom ponownie → OK. Podczas uruchamiania systemu wielokrotnie naciskaj F8, aż pojawi się menu Zaawansowane opcje rozruchu, a następnie wybierz Tryb awaryjny z obsługą sieci.
Uwaga: wsparcie dla Windows 7 zakończyło się w styczniu 2020 roku - korzystając z tego systemu, narażasz się na znacznie większe ryzyko ponownej infekcji.
Sprawdź uruchomione procesy za pomocą Process Explorer
Pobierz Process Explorer z pakietu Microsoft Sysinternals. Uruchom go jako administrator. Kliknij oraz .
Posortuj listę według kolumny „Verified Signer”. Każdy niepodpisany proces uruchomiony z %AppData%, %LocalAppData%, %Temp% lub %ProgramData% jest podejrzany. Kliknij prawym przyciskiem → Properties, aby zobaczyć pełną ścieżkę pliku. Kliknij prawym przyciskiem → „Search Online”, aby sprawdzić nieznane nazwy procesów.
Menedżer zadań ukrywa pełne ścieżki plików, nie pokazuje podpisów cyfrowych i grupuje procesy w sposób, który ułatwia przeoczenie malware. Process Explorer to narzędzie, z którego korzystają sami inżynierowie Microsoft.
Zmapuj wszystkie punkty persystencji za pomocą Autoruns
Pobierz Autoruns. Kliknij prawym przyciskiem Autoruns.exe i wybierz Uruchom jako administrator - bez podniesionych uprawnień Autoruns nie może sprawdzić chronionych gałęzi rejestru.
W menu włącz i , a następnie kliknij Refresh.
Nowoczesne trojany nie ukrywają się wyłącznie w autostarcie. Przejrzyj poniższe karty i szukaj niepodpisanych lub nieznanych wpisów:
- Logon - klasyczne klucze Run/RunOnce
- Scheduled Tasks - częsta kryjówka, zwłaszcza zadania wykonujące akcje PowerShell, MSHTA lub rundll32
- Services - niepodpisane usługi w folderach innych niż foldery Microsoft
- WMI - subskrypcje zdarzeń to dyskretny mechanizm persystencji (MITRE T1546.003)
- Image Hijacks - nadużycie opcji „Debugger” w Image File Execution Options
- AppInit - biblioteki DLL wczytywane do każdego procesu z interfejsem graficznym
- Browser plug-ins - niepodpisane dodatki we wszystkich zainstalowanych przeglądarkach
Kliknij prawym przyciskiem podejrzany wpis → „Jump to Image”, aby zobaczyć właściwy plik. Kliknij prawym przyciskiem → „Search Online”, aby otworzyć VirusTotal dla skrótu pliku. Na razie niczego nie usuwaj - zanotuj tylko ścieżki plików i nazwy wpisów. Usuniemy je po skanowaniu.
Sprawdź plik hosts i ustawienia DNS
Trojany często przekierowują domeny banków, producentów antywirusów i serwerów aktualizacji na serwery kontrolowane przez atakującego, modyfikując plik hosts lub ustawienia DNS.
Plik hosts: Otwórz Notatnik jako administrator, a następnie otwórz plik C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts. Legalne wpisy są oznaczone jako komentarz znakiem #. Każde niezakomentowane przypisanie adresu IP do domeny jest podejrzane - zwłaszcza przekierowania dla microsoft.com, windowsupdate lub domeny twojego banku.
Ustawienia DNS: Otwórz Wiersz polecenia jako administrator i wykonaj polecenie ipconfig /all. Upewnij się, że serwery DNS wskazują na twojego dostawcę internetu, twój router lub znany publiczny resolver (Cloudflare 1.1.1.1, Google 8.8.8.8). Następnie otwórz i sprawdź, czy ustawienia DNS oraz DNS over HTTPS (DoH) nie zostały przejęte.
Oczyszczony komputer z przejętym DNS nadal jest zagrożonym komputerem. Będzie ci się wydawać, że odwiedzasz chase.com, a w rzeczywistości trafisz na klon przygotowany przez atakującego.
Żaden pojedynczy antywirus nie wykrywa wszystkiego. Poniższa kolejność jest celowa: najpierw skanowanie offline (wykrywa rootkity, zanim system Windows w pełni się wczyta), następnie skanery na żądanie w działającym systemie, a na końcu ręczne usunięcie tego, co zostało przez nie pominięte.
Uruchom Microsoft Defender Offline
Uruchom ponownie komputer w zwykłym trybie Windows. Otwórz . Wybierz Program antywirusowy Microsoft Defender (skanowanie offline) i kliknij Skanuj teraz. Twój komputer uruchomi się ponownie w okrojonym środowisku i przeprowadzi skanowanie, zanim wczyta się pełny system operacyjny.
Rootkity i bootkity ukrywają się przed każdym skanerem uruchomionym w tej samej, już zainfekowanej sesji Windows. Skanowanie offline przed rozruchem systemu analizuje dysk, zanim malware zdąży się ukryć.
Certyfikat VB100. Łączy w jednym przebiegu ochronę przed trojanami, skanowanie rejestru i mechanizmów persystencji oraz ochronę przed oprogramowaniem szpiegującym. Dostępny jest 7-dniowy bezpłatny okres próbny.
Pobierz Combo CleanerPrzeprowadź pełne skanowanie systemu za pomocą Combo Cleaner
Zainstaluj Combo Cleaner i przeprowadź pełne skanowanie systemu (nie szybkie skanowanie). Poczekaj na jego pełne zakończenie, przejrzyj wykryte zagrożenia i zastosuj zalecane działania. Combo Cleaner poddaje kwarantannie znane trojany i usuwa ich wpisy persystencji w rejestrze.
Przeprowadź skanowanie kontrolne za pomocą Microsoft Safety Scanner
Pobierz Microsoft Safety Scanner (MSERT.exe) - bezpłatne narzędzie Microsoft uruchamiane na żądanie. Plik wykonywalny wygasa po 10 dniach, dzięki czemu każda pobrana kopia zawiera najnowsze sygnatury. Przeprowadź pełne skanowanie po Combo Cleaner, aby wychwycić to, co mógłby przeoczyć pojedynczy silnik.
Różne silniki skanujące wykrywają różne zagrożenia. Dodatkowe skanowanie narzędziem Microsoft po Combo Cleaner to zdecydowanie najrzadziej wykorzystywany krok weryfikacyjny przy usuwaniu malware.
Ręcznie usuń wpisy, które nadal widnieją w Autoruns
Ponownie otwórz Autoruns. Każdy element oznaczony w kroku 4, który nadal istnieje, umknął automatycznym skanowaniom. Dla każdego pozostałego podejrzanego wpisu: kliknij prawym przyciskiem → Delete w Autoruns (usuwa to rejestrację persystencji), a następnie przejdź do ścieżki pliku i usuń sam plik. Opróżnij Kosz.
Niektóre pliki malware pojawiają się ponownie po usunięciu, ponieważ odtwarza je inny element w systemie. Jeśli usuniesz plik, a on wróci w ciągu kilku minut, w systemie pozostał punkt persystencji, którego Autoruns nie pokazał - zwykle jest to usługa lub zaplanowane zadanie działające z uprawnieniami SYSTEM. Ponownie przeprowadź skanowanie z kroków 6-8 lub przejdź do czystej instalacji (patrz koniec poradnika).
Zresetuj przeglądarki i wyczyść uprawnienia do powiadomień
Trojany i adware często przejmują przeglądarki - zmieniają domyślną wyszukiwarkę, instalują złośliwe rozszerzenia lub nadają sobie uprawnienia do powiadomień, aby wyświetlać oszukańcze wyskakujące okienka nawet po usunięciu malware.
- Chrome: otwórz
chrome://settings/reseti kliknij „Przywróć ustawienia do wartości domyślnych”. Następnie otwórzchrome://settings/content/notificationsi usuń wszystkie nieznane witryny. - Edge: otwórz
edge://settings/reset. Następnie sprawdźedge://settings/content/notifications. - Firefox: otwórz
about:supporti kliknij Odśwież program Firefox (Firefox nie ma przycisku „Resetuj” - odpowiednikiem jest „Odśwież”). Następnie sprawdź Ustawienia → Prywatność i bezpieczeństwo → Uprawnienia → Powiadomienia.
Przejrzyj rozszerzenia zainstalowane w każdej przeglądarce i usuń wszystkie nieznane, zwłaszcza te, których nie instalowałeś samodzielnie.
Ponownie włącz program Defender i ochronę przed naruszeniami oraz zaktualizuj wszystko
Wiele trojanów wyłącza oprogramowanie zabezpieczające. Otwórz i upewnij się, że opcje Ochrona w czasie rzeczywistym, Ochrona dostarczana z chmury i Ochrona przed naruszeniami są włączone. Ochrona przed naruszeniami uniemożliwia malware potajemne wyłączenie programu Defender.
Następnie uruchom Windows Update () i zaktualizuj przeglądarki oraz aplikacje. Trojan zwykle dostaje się do systemu przez nieaktualne oprogramowanie.
Zmień hasła z czystego urządzenia
Jeśli trojan był stealerem (Lumma, RedLine, Vidar i podobne są niezwykle powszechne), załóż, że każde hasło zapisane w twojej przeglądarce zostało przejęte. Zmieniaj hasła z innego, sprawdzonego i czystego urządzenia - twój telefon się nada, o ile nie jest zainfekowany.
Zalecana kolejność:
- Główna skrzynka e-mail w pierwszej kolejności - to centrum odzyskiwania dostępu do wszystkich pozostałych kont
- Konta bankowe i finansowe
- Hasło główne menedżera haseł (jeśli z niego korzystasz)
- Media społecznościowe, sklepy internetowe i pozostałe konta
Tam, gdzie to możliwe, włącz odporne na phishing uwierzytelnianie wieloskładnikowe (klucze dostępu / sprzętowe klucze FIDO2 / aplikacje uwierzytelniające) - zaawansowani atakujący potrafią obejść MFA oparte na SMS-ach.
Potwierdź czystość systemu i monitoruj go przez 7 dni
Ponownie połącz się z siecią i przeprowadź ostatnie pełne skanowanie za pomocą Combo Cleaner. Otwórz Menedżer zadań (Ctrl + Shift + Esc) i przejdź na kartę Aplikacje autostartu - upewnij się, że nic podejrzanego nie pojawiło się ponownie.
Przez następne 7 dni obserwuj, czy objawy nie powracają: nieoczekiwanie wysokie użycie CPU, ponowne pojawianie się nieznanych procesów, przekierowania w przeglądarce lub wyskakujące okienka. Jeśli cokolwiek wróci, oznacza to, że przeoczyłeś punkt persystencji i musisz powtórzyć procedurę - albo infekcja sięga głębiej i konieczna jest czysta instalacja.
Kiedy lepiej przeprowadzić czystą instalację Windows
Ręczne usuwanie nie zawsze jest właściwym rozwiązaniem. Ponowna instalacja systemu Windows od zera to jedyny sposób, by mieć 100% pewności, gdy:
- Malware pojawia się ponownie po każdej próbie usunięcia
- Wykryto bootkit lub rootkit UEFI (ta klasa zagrożeń działa poniżej systemu operacyjnego i przetrwa zwykłą ponowną instalację Windows)
- Potwierdzony trojan kradnący dane logowania działał z uprawnieniami administratora (Lumma, RedLine, Vidar) - system najprawdopodobniej zawiera wiele nieznanych ładunków
- Używasz komputera do bankowości internetowej, służbowej poczty e-mail lub innych zadań, w których nawet częściowa niepewność jest nie do przyjęcia
Czysta instalacja zajmuje 30-60 minut: ponowna instalacja Windows 11 przez . Najpierw wykonaj kopię zapasową dokumentów na zewnętrznym nośniku, przeskanuj ją za pomocą Combo Cleaner przed przywróceniem i zainstaluj aplikacje od nowa - nigdy nie przywracaj ich z kopii zapasowej zainfekowanego systemu.
Ważne: Ręczne usuwanie wymaga zaawansowanej znajomości obsługi komputera. Jeśli nie masz pewności, jak odróżnić pliki systemowe od złośliwych, przeprowadź automatyczne skanowanie za pomocą Combo Cleaner i Windows Defender i na tym poprzestań - ta metoda wychwytuje zdecydowaną większość trojanów atakujących użytkowników domowych bez ryzyka uszkodzenia systemu Windows przez usunięcie niewłaściwego pliku.
Udostępnij:
Tomas Meskauskas
Ekspert ds. bezpieczeństwa, profesjonalny analityk złośliwego oprogramowania
Jestem pasjonatem bezpieczeństwa komputerowego i technologii. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie w różnych firmach zajmujących się rozwiązywaniem problemów technicznych i bezpieczeństwem Internetu. Od 2010 roku pracuję jako autor i redaktor Pcrisk. Śledź mnie na Twitter i LinkedIn, aby być na bieżąco z najnowszymi zagrożeniami bezpieczeństwa online.
Portal bezpieczeństwa PCrisk jest prowadzony przez firmę RCS LT.
Połączone siły badaczy bezpieczeństwa pomagają edukować użytkowników komputerów na temat najnowszych zagrożeń bezpieczeństwa w Internecie. Więcej informacji o firmie RCS LT.
Nasze poradniki usuwania malware są bezpłatne. Jednak, jeśli chciałbyś nas wspomóc, prosimy o przesłanie nam dotacji.
Przekaż darowiznęPortal bezpieczeństwa PCrisk jest prowadzony przez firmę RCS LT.
Połączone siły badaczy bezpieczeństwa pomagają edukować użytkowników komputerów na temat najnowszych zagrożeń bezpieczeństwa w Internecie. Więcej informacji o firmie RCS LT.
Nasze poradniki usuwania malware są bezpłatne. Jednak, jeśli chciałbyś nas wspomóc, prosimy o przesłanie nam dotacji.
Przekaż darowiznę
▼ Pokaż dyskusję